کانون فرهنگی هنری امام حسین (ع) مسجد کاج
به نام خدا،کانون فرهنگی هنری امام حسین (ع) مسجد حسینه کاج، در سال 1390 در روستای خورمیز سفلی، واقع در شهرستان مهریز تاسیس شد.هدف این وبلاگ ارسال مطالب فرهنگی هنری و گزارش عملکرد کانون می باشد.
10 ذی الحجه, عید سعید قربان, عید بزرگ مسلمانان مبارک باد...

قربانى؛ از نظر لغوى، «قربانى» از لفظ «قربان» گرفته شده است. هر چیزی که وسیله قرب و نزدیکی به خداوند تعالی باشد، ‌به آن قربانى می‌گویند. حال آن چیز ذبح حیوان باشد یا صدقات دیگر.


Eid al-Adha


عید از نظر اسلام

عید، زمان تغییر است؛ تغییراتی در انسان و در طبیعت. حرکت طبیعت به سمت تکامل، و حرکت انسانها به سوی علم و معرفت، همواره با شادمانی و نشاط توأم است خاصه آنکه وقتی انسان معنای جدیدی کشف میکند ، ابتهاج زائد الوصفی تمام وجود آدمی را در بر میگیرد ، آن لحظه‏ی تازه عید نامیده میشود .

در روایت معروفی از امیرالمؤمنین علی ـ علیه السلام ـ آمده است: «هر روزی که انسان در آن به زشتی و گناه آلوده نگردد آن روز عید است» چرا که زشتی مهمترین بستر ظهور نزاع میان آدمیان است وباعث برهم خوردن آرامش درونی و بیرونی انسان‏ها می‏گردد و این همان چیزی است که با عید یعنی آرامش و شادمانی منافات دارد .

عید» از کلمه «عود» به معنای بازگشت است؛ بازگشت از زندان نفس و خرافات به‌سوی خدا؛ بازگشت از تسلط اهریمن به‌سوی خدای رحمت.

«عید قربان»، به معنای بازگشت انسان به مقام تقرب الهی است که این مقام در سایه مبارزه با هواهای نفسانی و در پرتو تهذیب، خودسازی و بهره‌گیری از فرصت‌های ناب به دست می‌آید.

روز دهم ماه ذی‌الحجه مصادف با عید قربان از بزرگ‌ترین عیدهای مسلمانان است؛ یادآور فداکاری و ایثار ابراهیم در راه رضای معبود و تسلیم و ایمان اسماعیل در قربانگاه عشق.

ذبح قربانى برای تقرب به پروردگار، از زمان حضرت آدم(ع) شروع شد وقتی که دو فرزندش؛ هابیل، قوچی و قابیل، مقداری گندم را به‌عنوان قربانى به بارگاه خداوند تقدیم کردند. در قرآن مجید این واقعه تاریخی بازگو شده و آمده است:‌«وقتی که [هابیل و قابیل] قربانى تقدیم کردند، از یکی (هابیل) پذیرفته شد و از دیگری (قابیل) پذیرفته نشد». (مائده: 27)

پس از آن، این عمل در تمام ادیان آسمانی به‌عنوان یک عبادت و در مناسبت‌ها و مواقع خاص به‌عنوان یک دستور و آیین برجای ماند.

در اسلام، قربانى کردن، از سنت‌های الهی در حج است که موجب تقرب به خداوند می‌شود. در زمان جاهلیت، قربانى کردن مرسوم بود، ولی قربانى آنها نیز مانند لبیک و نمازشان آمیخته به شرک و کفر بود. شیوه آنها هنگام قربانى کردن آن بود که کعبه را به خون قربانى می‌آلودند و قسمتی از گوشت آن را بر خانه کعبه می‌آویختند تا خداوند آن را بپذیرد.

دین اسلام حرمت خاصی به قربانى بخشید و پس از تبیین ضرورت احترام به آموزه‌های الهى، در طرد سنت زشت جاهلی و برای بیان تقربی که حاصل قربانى است، می‌فرماید: «نه گوشت‌ها و نه خون‌های آنها هرگز به خدا نمی‌رسد؛ آنچه به او می‌رسد، پرهیزکاری شماست».(حج: 37)

بر اساس این آیه، آنچه از اعمال به خداوند می‌رسد، باطن و روح عمل است. «قربانى» نیز مانند اعمال و مناسک دیگر نفسی به نام تقوا دارد و قداست و تعالی قربانى از همین تقواست، نه از گوشت و خون آن.

حضرت امام سجاد(ع) حقیقت قربانى را این‌گونه بیان می‌کند: «حج‌گزار و قربانى‌کننده، با تمسک به حقیقت پرهیزکارى، گلوی دیو طمع را می‌برد و او را می‌کشد».
شاید به دلیل همین تقوای ارزشمند نهفته در قربانى است که عید قربان را «حج اکبر» خوانده‌اند.

زائران خانه خدا که پس از تحمل سختی‌های بسیار و پرهیز از نمادهای دنیوى، اینک به منزلگاه آخر رسیده‌اند، عید قربان را جشن می‌گیرند. در این روز، حاجىان در وحدت عملی کم‌نظیرى، سر بر آستان حضرت دوست می‌سایند و با چهره‌ای گشاده از توفیق یافتن به ادای تکلیف الهى، به هم تبریک می‌گویند.

مسلمانان جهان، عید قربان را از یک تا چهار روز جشن می‌گیرند، بهترین لباس‌های خود را می‌پوشند و پس از انجام‌دادن عبادت‌های مخصوص این روز، به دید و بازدید و شادمانی می‌پردازند. اگرچه برگزار کردن مراسم قربانى بر زائران کعبه و در مراسم باشکوه حج واجب است، ولی بسیاری از مسلمانان در سراسر جهان در این روز، گوسفند، گاو یا شتری را به یاد سنت ابراهیم خلیل، قربانى و گوشت آن را میان همسایگان و مستمندان تقسیم می‌کنند.

 فلسفه قربانى

پنجمین عمل حج تمتع و دومین عمل منا برای کسی‌که در حج تمتع است، قربانى کردن است. قربانى کردن، طبق نص صریح آیاتی از سوره حج، نشانه تقوا و فداکاری در راه بینوایان و فقراست.

این روز که روز دهم ذی‌الحجه است و در تقویم عینی و ذهنی مسلمانان عید خوانده می‌شود، به نوعی یادآور همان سربلندی ابراهیم(ع) در آزمایش الهی است. سربلندی در آزمایش الهى در ذبح عزیزترین فرد زندگی مادى؛ یعنی فرزندش. قربانى، نشانه‌ای از پیروزی فرمان الهی و اطاعت معشوق بر امور اخلاقی و سنت‌هایی جز خواست اوست. البته این سرّی پیچیده است که کسانی چون غزالى، ویلیام اکامی و کی یرکگور در آن، با نگاه به اخلاق مبتنی بر امر الهی می‌نگرند.

در روز عید قربان، حاجىان حج تمتع با انجام‌دادن مراسم قربانى، از احرام خارج می‌شوند و کسانی‌که توان خرید قربانى را ندارند، باید سه روز در حج و هفت روز پس از بازگشت روزه بگیرند.

به عید قربان از دیدگاه‌های خاصی توجه شده است که زیباترین آن دیدگاه عرفان درباره این عید است؛ زیرا به گفته تهانوی در کشاف، «عید از تجلی جمال به هر روش که باشد...، بر قلب سالک عاید می‌شود» و عید قربانى که در تعبیری دیگر، همان کشتن نفس اماره معرفی شده، تجلی جلالی جمال الهی است. حج‌گزار که در تماشای این سیر الهی است، می‌خواهد از احرام خارج شود و بار دیگر چون مهمانی از راه دور به طبیعت مادی ما پا گذارد.
در قرآن و در عهد عتیق، نخستین قربانى، قربانى هابیل و قابیل بیان شده است. نقل است قربانى قابیل از نوبرانه محصولات کشاورزی‌اش بود که بر اساس روایات، چندان دندان‌گیر نبوده و قربانى هابیل، گوسفندی درشت و عالی از گله‌ا‌ش بود.

دومین قربانى در تاریخ دینی انسان، پس از طوفان نوح بوده، چنان‌که در سِفْر تکوین آمده است: «و پس [از فرو نشستن طوفان]، نوح قربانگاهی را از برای خداوند بر پا کرد و از هر بهیمه‌ای طاهر و از هر مرغ پاک، گرفته، قربانى‌های سوختنی بر آن مذبح تقریب نمود».

حضرت ابراهیم که به معنای «پدر عالی» است، از پیامبران اولوالعزم الهی و از بنیان‌گذاران خانه کعبه و مناسک حج به‌شمار می‌رود که از جمله این مناسک، همان قربانى کردن است.

حضرت ابراهیم، جدّ مشترک قوم یهود و مسلمانان، یعنی پدر مؤمنان نیز هست. در حقیقت، سنت قربانى کردن در دین اسلام و تا حدودی در دین یهود از حرکت این پیامبر بزرگ تاریخ سرچشمه گرفته است؛ با این تفاوت که در اسلام آن قربانى، اسماعیل معرفی شده و در عهد عتیق، اسحاق که از بطن ساره، همسر اول ابراهیم بوده، است. اسحاق، از پیامبران الهی و پدر حضرت یعقوب و نیای بزرگ قوم بنی‌اسرائیل است.

شروع داستان عشق و ایمان

عید قربان، روز اثبات تسلیم و بندگی است. روزی که انسان در برابر معبود و معشوق حقیقى، به هیچ بودن چیزهای دیگر اعتراف می‌کند. غیر را فدای دوست می‌کند تا ایمان و عمل به هم گره بخورد و او به حقیقت تقوا و تسلیم برسد.

در مسیر بندگى، انسان بارها بر سر دو راهی غریزه و وظیفه قرار می‌گیرد. در این دو راهی خطرناک، هر وقت وظیفه‌ را انتخاب کند، در خط فرشتگان و پاکان قرار گرفته و آن روز برای او عید است! غریزه فرزند دوستی به ابراهیم(ع) می‌گوید اسماعیل‌ را ذبح نکن و وظیفه به او می‌گوید فرزندت را در راه خدا ذبح کن! ابراهیم(ع) در این دو راهى، وظیفه را بر امیال شخصی و غریزه پیروز می‌کند و عید قربان، عید پیروزی عقل و وحی بر هوی و هوس می‌شود. برای همین در حدیثی از حضرت علی(ع) آمده است: «هر روزی که در آن معصیت خدا نشود، عید است».

«کعبه، به دور دوست گشتن و قربانگاه از خود گذشتن است. کعبه، به معشوق پیوستن و قربانگاه از غیر او گسستن است.» قربانى در ظاهر، کشتن و ذبح حیوانی در مِناست، ولی این عمل اسراری در خودش دارد که به آن ارزش و زیبایی ویژه‌ای داده است.

قربانى کردن حیوان، نمادی از قربانى و ذبح حیوانیت انسان است. به انسان یاد می‌دهد برای رسیدن به کمال انسانى، نفس حیوانی خودش را بکشد، چنان‌که امام سجاد(ع) به شبلی می‌فرماید: «آیا هنگام قربانى، نیت کردی که حنجره طمع را ذبح کنى؟ اگر این کار را نکردى، پس قربانى نکرده‌ای».

قربانى کردن، درس بزرگ حضرت ابراهیم(ع) به همه انسان‌هاست. وقتی آن حضرت به قربانى کردن پسرش، اسماعیل مأمور شد، بدون هیچ تردیدی به جانب خداوند شتافت و جگرگوشه‌اش را به آستان پروردگار تقدیم کرد.

بگذر از فرزند و مال و جان خویش

تا خلیل‌الله دورانت کنند

سر بنه در کف، برو در کوی دوست

تا چو اسماعیل قربانت کنند

Eid al-Adha


قربانى، نمادی از انفاق و دستگیری از مساکین است. بخشش و قربانى و تقسیم آن در میان مردم به ‌ویژه تنگ ‌دستان، هم موجب قرب و نزدیکی به خداوند می‌شود و انسان را مشمول عنایت الهی می‌کند و هم بین افراد جامعه محبت ایجاد می‌کند. این رابطه موجب انسجام و تعاون اجتماعی و گسترش خیر و نیکوکاری در جامعه می‌شود و اگر قربانى‌ها به‌صورت صحیح تقسیم بشود، میلیون‌ها گرسنه را سیر می‌کند.

قربانى، نمادی از مساوات و منعکس‌کننده عدالت اجتماعی در اسلام است! مستحب است که گوشت قربانى به سه قسمت تقسیم بشود: یک قسمت برای مصرف شخص قربانى‌کننده، یک قسمت برای هدیه دادن و یک قسمت برای انفاق نیازمندان.

قربانى کردن در منا، مقدمه رسیدن به غدیر است. اگر هواهای نفسانی در منا قربانى نشود، در غدیر خم، تسلیم حق شدن مشکل است. آنچه از قربانى به خدای سبحان می‌رسد، گوشت و خون نیست، بلکه روح آنها که کردار و جان اعمال ماست. حاجى، وارث ابراهیم خلیل خواهد بود؛ به شرط اینکه در قربانگاه، اسماعیل نفس را قربانى کرده و به درجه تسلیم در برابر اوامر الهى رسیده باشد.

مناسک حج که عید قربان در اوج عظمت آن قرار دارد، افزون بر رسیدن به توحید، عامل مؤثری برای دست یافتن به انسجام و هم‌ بستگی هرچه بیشتر مسلمان‌هاست.

حضرت علی(ع)، در خطبه 127 نهج‌البلاغه می‌فرماید: «از جدایی و پراکندگی بپرهیزید؛ زیرا انسانی که از مردم جدا شود، در اختیار شیطان قرار می‌گیرد، همچنان‌که گوسفند دور از گله نصیب گرگ می‌شود».

بهترین عمل در روز عید قربان، برائت از مشرکان و شیطان‌های عینی عالم است و این فقط وقتی ممکن است که مسلمانان با هر اندیشه و مذهبی با همدیگه همدل و متحد باشد.

قربانى کردن در دیدگاه اهل نظر، رمزی از ترک هوای نفس است. پیامدهای این ذبح باید مانند گوسفند قربانى شده به دیگران برسد. پس کسی‌که مالک هوای نفس خود شده و دیو هوا رو به بند کشیده، هم خودش از وسوسه‌ها و زیان‌های او در امان است و هم جامعه از گزند هواپرستی‌های او مصون می‌ماند.

گاه قربانى به قدری ارزشمند است که جز خداوند کسی به ارزش اون پی نمی‌برد. امام حسین(ع) در منا شرکت نداشت، ولی قربانى آن حضرت در پیشگاه پروردگار به قدری ارزشمند است که او و فرزندان و یاران او را وارث اسرار منا و عرفات کرد. امام سجاد(ع) در مجلس یزید، خود را فرزند مکه و منا معرفی کرد؛ چرا که بدون ریخته شدن خون امام حسین(ع) و یارانش، از عرفات و مشعر و منا هیچ معنا و حقیقتی باقی نمی‌ماند.

عید قربان ؛ عید رهایی از تعلقات

عید قربان, عید جان باختن و قربانی کردن جان خویش در پای معشوق است…

عید قربان، عید سرسپردگی و بندگی به درگاه احدیت است…

عید قربان، عید زاییده شدن انسانی نو از پس آن منیت‏های هوی و هوس است…

عید قربان, سر بریدن «نفس» است ؛ و پا بریدن از «شیطان»…

عید قربان, عید ابراهیم است و «اسماعیلش» ؛ و عید محمد است و «ذبح عظیمش» حسین… و مگر نه اینکه در قنوت نماز عید قربان، خدای را می‏خوانیم که: «این روز، روزی است که آن را برای مسلمانان عید قرار دادی، و برای محمد و آل محمد مایه‏ی شرف و کرامت…»؟

اعمال شب عید قربان

شب دهم ماه ذوالحجة از لیالى متبرک است. این شب از جمله چهار شبى است که درهاى آسمان در آن باز است. اعمال معروف آن:

۱٫ احیاء و شب زنده داری با عبادت.

۲٫ زیارت امام حسین علیه السلام .

۳٫ دعاء یا دائِمَ الْفَضْلِ عَلىَ الْبَرِیَّةِ …

اعمال روز عید قربان

۱٫ غسل: که در این روز سنّت مؤکد است و حتی بعضى از علماء آن را واجب دانسته اند.

۲٫ خواندن نماز عید است؛ به همان نحو که در عید فطر ذکر شد. لکن در این روز مستحب است که افطار بعد از نماز، از گوشت قربانى باشد.

۳٫ قربانی کردن: قربانی کردن، نماد اصلی عید قربان است. با این عمل، انسان حیوان حلال‏گوشتی را به عنوان تحفه و هدیه قربانی می‏کند و گوشت آن را برای تقرب جستن به حق، بین خویشانودان” و “مستمندان” تقسیم می‏کند.

۴٫ خواندن دعاهائى که وارد شده پیش از نماز عید و بعد از آن. شاید بهترین دعاهاى این روز دعاى چهل و هشتم صحیفه کامله باشد: اَللّهُمَّ هذا یَوْمٌ مُبارَکٌ… و دعاى چهل و ششم را نیز بخواند یا مَنْ یَرْحَمُ مَنْ لا یَرْحَمُهُ الْعِبادُ …

۵٫ خواندن دعاى ندبه.

۶٫ خواندن تکبیرات است براى کسى که در منى باشد عقیب پانزده نماز که اوّلش نماز ظهر روز عید است وآخرش نماز صبح روز سیزدهم و کسانى که در سایر شهرها هستند بخوانند عقیب ده نماز از ظهر روز عید تا صبح دوازدهم و تکبیرات این است:

«اللّهُ اَکْبَرُ اللّهُ اَکْبَرُ لا اِلهَ اِلا اللّهُ وَاللّهُ اَکْبَرُاللّهُ اَکْبَرُاللّهُ اَکْبَرُ ولِلّهِ الْحَمْدُ اللّهُ ــ خدا بزرگتر از توصیف است …. معبودى جز خدا نیست و خدا بزرگتر است … و ستایش خاص خدا است» ..

«الله اَکْبَرُ عَلى ما هَدانا اَللّهُ اَکْبَرُ عَلى ما رَزَقَنا مِنْ بَهیمَةِ الاْنْعامِ ــ خدا بزرگتر است بر آنچه ما را راهنمائى کرد خدا بزرگتر است بر آنچه روزى ما کرد از چهارپایان انعام (شتر و گاو و گوسفند) » …

«وَالْحَمْدُلِلّهِ عَلى ما اَبْلانا ــ و ستایش خاص خدا است براى آنکه آزمود ما را».

و مستحب است تکرار این تکبیرات عقب نمازها به قدر امکان و خواندن بعد از نوافل...

منبع: باتا, به نقل از ابنا و مکتب نت.


ابزار و قالب وبلاگ :: تم ویوز

لينك | نوشته شده در جمعه ٥ آبان ۱۳٩۱ساعت ۱٠:۳٠ ‎ق.ظ توسط کانون امام حسین(ع) نظرات ()