کانون فرهنگی هنری امام حسین (ع) مسجد کاج
به نام خدا،کانون فرهنگی هنری امام حسین (ع) مسجد حسینه کاج، در سال 1390 در روستای خورمیز سفلی، واقع در شهرستان مهریز تاسیس شد.هدف این وبلاگ ارسال مطالب فرهنگی هنری و گزارش عملکرد کانون می باشد.
جایگاه و عظمت مسجد از دیدگاه امام خمینی (ره)

مسجد، از نخستین نهادهایی است که در صدر اسلام و به هنگام هجرت رسول اکرم(ص) از مکه به مدینه شکل گرفت. شکل‌گیری مساجد از مصادیق بارز جامعه اسلامی است. نقش آفرینی مساجد در تمامی عرصه‌ها و شئون جامعه اسلامی، سبب توسعه و گسترش فرهنگ و تمدن اسلامی بوده است. همچنان‌ که مساجد در عصر نبوت پیامبر عظیم‌الشأن اسلام و ائمه معصوم(ع) کارکردی فراتر از برگزاری مراسم عبادی داشته در اعصار بعد هم کم و بیش این رسالت را به دوش کشیده و کارکردی ویژه از آن نمود پیدا کرده است.

با پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی(ره)، نیز بار دیگر مساجد هویت و منزلت خود را نسبت به ایام  و زمان طاغوت به دست آوردند و از آغاز نهضت به‌عنوان سنگری شکست ناپذیر میعادگاه مؤمنین و خداجویان قرار گرفتند. در دوره پر فراز و نشیب انقلاب اسلامی مساجد در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، نظامی و اقتصادی وارد صحنه شدند و موجب تثبیت و استواری نهال انقلاب اسلامی گردیدند. به طوری که نیروهای فعال در مساجد به طور مستقیم در متن انقلاب شرکت جستند، به گونه ای که از آن پس مساجد نقش پایگاه ارتباطی مردم را به عهده داشتند؛ و در شرایط حساسی که نهضت اسلامی فاقد هرگونه تشکیلات منطبق با معیارهای اسلامی بود مساجد توانستند این نارسایی مهم را جبران کرده و به انسجام نیروهای مردمی بپردازند. علاوه بر این بسیاری از برنامه های انقلاب مانند رفراندوم، شوراهای محلی، کانون های بسیج و دیگر ضرورتهای زم

در این اندک مقال ضمن تبیین جایگاه مسجد در اسلام  با مروری ولو اجمالی، جایگاه و نقش مسجد در ساختار جامعه اسلامی را از منظر بزرگ مرد تاریخ انقلاب اسلامی ایران، حضرت امام خمینی (ره)  مورد بررسی قرار می گیرد.

ان در مساجد انجام می گرفت.

 


³منزلت و جایگاه مسجد در اسلام

           مسجد نیایشگاه و محل گردهمایی مسلمانان است مسجد قدمتی به اندازه خود اسلام دارد و اولین مسجد با ورود پیامبر اسلام (ص) به مدینه تاسیس شد. در قرآن، مسجد به معنای اعم، نیایشگاه خداوند به کار رفته است..پیامبر گرامی اسلام (ص) پایه‌گذار  اولین مسجد است. او مکانی را پایه‌گذاری کرد که علاوه بر عهده‌دار بودن نقش روحانی و معنوی، کانون فعالیت‌های اجتماعی مسلمانان نیز به شمار می‌رفت.به همین دلیل مسجد در طول تاریخ اسلام از ویژگی برجسته‌ای برخوردار بود. در گذشته همه امور مسلمین در ابعاد مختلف، از جمله عقاید و فعالیت‌های فرهنگی، عبادی، سیاسی و اقتصادی در مساجد انجام می‌شد.مساجد به عنوان مهمترین پایگاه تبلیغ و آموزش دینی، در مبارزه با تهاجم فرهنگی وظیفه سنگینی بر عهده دارند.[1]

مسجد مرکز اشاعه فرهنگ اسلامی،  مهمان خانه خدا در زمین [2]، جایگاه نزول برکات و خیرات آسمانی،[3] خانه راز و نیاز، عشق و محبت، صفا و صمیمیت، ایثار و رحمت، تجلی بهشت خدا در زمین[4] و محل آرامش موحدان است. مسجد پایگاه انسجام و یکپارچگی مسلمانان و نماز جماعت و تشکیل صفوف به هم فشرده نمازگزاران به خوبی بیانگر هماهنگی و انسجامی است که حضور درمسجد فراهم می آورد. در اینجاست که افراد نمازگزار همچون قطره های آب  به یکدیگر می پیوندند تا دریایی از اتحاد را به نمایش در آورند..همه در کنار یکدیگر در برابر پروردگار یکتا روبه سوی یک قبله می کنند ولب به  حمد و ثنای آن یگانه نازنین می گشایند.و هماهنگ با یکدیگر  سرود توحید را زمزمه می کنند .[5]

مسجد در صدر اسلام در همه زمینه های عبادی سیاسی، فرهنگی، آموزشی، نظامی، قضایی و ... از جامعیت خاصی برخوردار بوده است ،البته محور همه آنها امامت و پیشوایی در مسجد است که به عنوان مهم ترین مسئله در ساختار و پیکره این مکان مقدس مطرح است و کوچکترین غفلت ولو جزئی، سرانجام به لوث شدن هدف کلی و پایمال گشتن مقصد نهایی خواهد شد. اهمیت این موضوع در ساختار مسجد به اندازه ای است که در زمان حضور پیامبر (ص) در مدینه، شخص ایشان عهده دار اداره مسجدالنبی (ص) بود و به همین جهت است که در صدر اسلام مدیریت و امامت مسجدالنبی (ص) به عهده شخص پیامبر(ص) و در غیاب ایشان به عهده کسانی بوده است که به تشخیص آن بزرگوار صلاحیت امامت را داشته اند و توسط خود حضرت معرفی می شده اند.

³ جایگاه مسجد از دیدگاه امام خمینی(ره(

از منظر امام راحل و با توجه به فرمایشات ایشان ، مساجد در ابعاد و عرصه های مختلفی دارای نقش مؤثر و مفید بوده اند که به فرازی از آنها اشاره می شود:

jمسجد بعنوان کانون مبارزه با دشمنان اسلام

           با بررسی نقش مسجد در مبارزه علیه کفر و الحاد، این نکته بدست می آید که چشمه زلال مبارزه و نهضت علیه باطل در طول تاریخ از مسجد جوشیده است و این مکان الهی بود که توانست به قیام مقدس مردم ایران که به برقراری حکومت اسلامی انجامید، نیرو و توان بخشید و همه این مبارزات و پیروزی ها بر محور سفارشات و رهنمودهای آن پیر فرزانه و بت شکن زمان بود. رهبرکبیر انقلاب اسلامی بر پایه شناختی که از موقعیت و نقش مسجد داشت، خطاب به مسلمانان جهان می فرماید:« اگر حرم و کعبه و مسجد و محراب، سنگر و پشتیبان سربازان خدا و مدافعان حرم و حرمت انبیاء نیست، پس مأمن و پناهگاه آنان در کجاست؟» [6]    

امام راحل به منظور روشن ساختن ترفندها و حیله های دشمنان و تبیین نقش محوری مساجد در خنثی سازی دسیسه های آنان ، در فرازی دیگر از سخنان خویش می فرمایند:«اینها از مسجد می ترسند، من تکلیفم را باید ادا کنم به شما بگویم، شما دانشگاهی ها شما دانشجوها، همه تان مساجد را بروید پر کنید، سنگر هست اینجا، سنگرها را باید پر کرد»[7] و در جایی دیگر می فرمایند:«مساجد و محافل دینیه را که سنگرهای اسلام در مقابل شیاطین است، هرچه بیشتر گرم و مجهز نگه دارید» [8] این فرمایشات مبین اهمیت مساجد بعنوان کانون و مرکز مبارزه با دشمنان اسلام و محل خنثی نمودن دسیسه ها و حیله های استکبار داخلی و خارجی است و الان نیز تمام سعی و تلاش دشمنان در خلوت کردن مساجد و دور کردن مردم به خصوص جوانان از مساجد می باشند چون مساجد به عنوان پایگاه ضداستکباری می باشد.

kنقش مسجد در پیروزی و تداوم  انقلاب اسلامی

            با نگاهی به  تحولات سالهای سرنگونی رژیم شاهنشاهی و پیروزی انقلاب اسلامی، نقش و اهمیت مسجد در ابعاد مختلف به وضوح هویدا است. در آن موقعیت مردم و روحانیت با محوریت مساجد به مبارزه ادامه می دادند. در آن موقعیت حساس، مسجد پایگاه عمده ای شد تا مردم مومن به همراه اقامه فرایض دینی و عبادی که دلیل حضور مردم در مساجد بود، پیامها و اهداف امام خمینی را دریافت کنند. در تاریخ انقلاب شکوهمند اسلامی مساجد نقش سازنده و مؤثر خود را در تقویت ایمان به هدف و همچنین گردآوری طبقات گوناگون مردم، به خصوص جوانان ایفا کردند.فرمایش زیر از امام راحل بیانگر نقش مهم مساجد در پیروزی انقلاب است که فرمودند:« مسجد محلی است که از آن باید امور اداره بشود، این مساجد بود که این پیروزی را برای ملت ما درست کرد، این مراکز حساسی است که ملت باید به آن توجه داشته باشند، این طور نباشد که خیال کنیم حالا دیگر ما پیروز شدیم، دیگر مسجد می خواهیم چه کنیم؟ پیروزی ما برای اداره مسجد است.» [9] 

رهبر کبیر انقلاب با تیزبینی که در مسائل سیاسی اوایل انقلاب داشتند، خطر جدایی مردم و انقلاب را از مساجد حس می کردند و مراقب بودند تا ارتباط مردم با مسجد قطع نگردد، اسناد تاریخی نشانگر آنست که ارتباط مردم با مساجد، نقش بسیار مؤثری در پیروزی انقلاب اسلامی داشته است و تداوم آن نیز بستگی به همین ارتباط دارد.!

l مسجد بعنوان مرکز جنبش و حرکت های اسلامی

            حضرت امام (ره) مساجد را مرکز جنبش ها و حرکت های اسلامی معرفی کرده و فرمودند:« مسجد در اسلام و در صدر اسلام همیشه مرکز جنبش و حرکت های اسلامی بوده... از مسجد تبلیغات اسلامی شروع می شده است، از مسجد حرکت قوای اسلامی برای سرکوبی کفار و وارد کردن آنها در [زیر] بیرق اسلام بوده است. شما که از اهالی مسجد و علمای مساجد هستید، باید پیروی از پیغمبر اسلام(ص) و اصحاب آن سرور کنید و مساجد را برای تبلیغ اسلام و حرکت اسلامیت و قطع ایادی شرک و کفر و تأیید مستضعفین در مقابل مستکبرین قرار دهید.» [10]


m نقش و اهمیت مسجد درتشکل آفرینی های دینی و اجتماعی و ترس دشمنان از آن

           با نگرشی اجمالی به تاریخ مساجد درمی یابیم که مساجد علاوه بر پایگاه تجمع طبقات گوناگون اجتماع برای ادای وظایف شرعی و دینی، همواره پایگاهی برای استفاده های علمی، فرهنگی، آموزشی و ... برای مردم و به خصوص جوانان بوده و همانگونه که مساجد محل تصمیم گیری های سیاسی و شروع بسیاری از حرکت های اسلامی و نهضت ها بوده است، در مقابل، آن روزی که ارتباط با دین و مساجد ضعیف یا قطع شده، ضعف و ناتوانی و شکست را برای ملت ها به دنبال داشته است.امام راحل با شناخت و الهام از نقش آفرینی عمیق دین در ایجاد تشکل های اجتماعی ،بارها بر اهمیت اجتماع و حضور فعال در مساجد تأکید داشته و آن را موجب تقویت اسلام و نظام می دانستند.و تاکید می نمودند :« مساجد باید مجتمع بشود از جوانها، اگر ما بفهمیم که این اجتماعات چه فوائدی دارد و اگر بفهمیم که اجتماعاتی که اسلام برای ما دستور داده و فراهم کرده است، چه مسائل سیاسی را حل می کند، چه گرفتاری ها را حل می کند، این طور بی حال نبودیم که مساجدمان مرکز بشود برای چند پیرزن و پیرمرد.»[11] و می فرمودند:« نماز را در جماعت بخوانید، اجتماع باید باشد. اجتماعاتتان را حفظ کنید. مساجدتان را محکم نگه دارید.» [12]     

 در سخنی دیگر می فرمایند:« مسجد مرکز تبلیغ است، در صدر اسلام از همین مسجدها جیش ها، ارتش ها راه می افتاده، مرکز تبلیغ احکام سیاسی ـ اسلامی بوده، هر وقت یک گرفتاری را طرح می کردند صدا می کردند: «الصلوه مع الجماعه» اجتماع می کردند، این گرفتاری را طرح می کردند، صحبت ها را می کردند، مسجد مرکز اجتماع سیاسی است. اجتماعات خود را هرچه بیشتر در مساجد و محافل و فضاهای باز عمومی برپا نمایید.»  [13]

آنچه در تاریخ مسجد در سراسر ایران و در طول مبارزات و فعالیتهای انقلابی بدست می آید، مساجد تنها جایگاهی بوده است که در جوّی آکنده از وحدت و اخوت و معنویت، نیروهای مبارز و مؤمن و شجاع را در خود جای داده و از این طریق در جهت بیداری و آگاهی بخشی به توده های بسیج و گروههای مختلف مردمی، رسالت خویش را عینیت بخشیده است. به همین دلیل است که دشمنان از مسجد به عنوان مرکز نیرومند پشتیبانی انقلاب و ستاد عملیاتی رهبر انقلاب اسلامی در هراس و وحشت بوده و بارها مساجد آماج حملات دژخیمان رژیم سابق قرار گرفته.آن بت شکن زمان با درک این حساسیت دشمنان، بارها خطر جدایی انقلاب از مساجد را مورد تأکید قرار داده و می فرمودند:« اگر این مسجد و مرکز ستاد اسلام قوی باشد، ترس از فانتوم ها نداشته باشید. ترس از آمریکا و شوروی و اینها نداشته باشید. آنروز باید ترس داشته باشید که شما پشت بکنید به اسلام، پشت کنید به مساجد.» [14]      
و در بیانی دیگر می فرمایند:« ای ملت! مسجدهای خودتان را حفظ کنید، روشنفکر غربی نباشید، ای حقوقدانها! مسجدها را حفظ کنید؛ بروید به مسجد... تا این نهضت به ثمر برسد، مملکت شما نجات پیدا کند.»  [15]             
و در فرازی دیگر از سخنان امام آمده است: « این یک توطئه است که می خواهند مسجدها را کم کم خالی کنند. شما باید هوشیار باشید که مسجدهایتان و محراب هایتان و منبرهایتان را حفظ کنید و بیشتر از سابق، شمایی که این معجزه را از مسجد دیدید که همه قدرتها را به هم شکست، نه فقط ابرقدرتها، قدرتهای دیگر را هم به هم ، شکست، نباید در اسلام سستی کنید. مسجدها را محکم نگه دارید و پرجمعیت کنید.»[16]   

nنقش و اهمیت مسجد در بعد سیاسی

       مدیریت و نقش سیاسی مسجد ازمسئله حائز اهمیت دیگری  است که در صدر اسلام مورد توجه خاص پیامبر گرامی اسلام(ص) بوده است و امام راحل نیز به تبعیت از آن حضرت بر آن تأکید داشتند.در دوران انقلاب اسلامی ایران پس از محور اعتقادی و عبادی، پررنگ ترین، فعال ترین و بارزترین بخش کار مساجد در محور سیاست بوده است؛ چرا که مساجد در آگاهی و بیداری توده ها در دوران قبل و بعد از انقلاب نقش مؤثری داشته اند و رژیم های استعماری جهان نیز از مسجد بیش از هر نهاد انقلابی می ترسند و این واضح است که همانگونه که مسجد از آغاز به عنوان خانه خدا و محبوبترین مکانها به عنوان نخستین کانون عبادی مطرح بوده است و همانطور که نخستین جایگاه دانش و مرکز تعلیم و تعلم قرآن و بحث و بررسی مسائل دینی بوده است، به همان نسبت به عنوان نخستین نهاد سیاسی در جامعه اسلامی، از جایگاه و اعتبار خاصی برخوردار بوده است.حضرت امام در تبیین بعد سیاسی مسجد می فرمایند:« اما راجع به اسلام شروع کردند تبلیغات کردن به اینکه اسلام یک مکتبی است که می گوید: ملایم، کم کم لابد پیش می آیند، یک مکتبی است که مربوط به دعا و ذکر و یک روابطی مابین مردم و مابین خالق، و سیاست را کاری به آن ندارد، اسلام به حکومت کاری ندارد، به سیاست کاری ندارد، این را آنقدر تبلیغات روی آن کردند که در جامعه خود روحانیت هم به خورد آنها هم دادند که بسیاری از آنها هم همین اعتقاد را پیدا کردند... که روحانی مسجد برود و نماز بخواند و عرض می کنم از این صنف کارها: درس بگوید و مباحثه بکند و آن آداب شرعیه را به مردم نشان دهد. آنها دیدند که نماز روحانیون و نماز اسلام هیچ به آنها ضرر ندارد، هرچه می خواهند نماز بخوانند.» [17]  و در جایی دیگر با بیان اینکه اسلام با سیاست آمیخته شده و اسلام بدون سیاست، اسلام نیست، می فرمایند:« کتابهایی که اسلام در سیاست دارد بیشتر از کتابهایی است که در عبادت دارد، این غلط را در ذهن ما جای گیر کرده اند و حتی حال باورشان آمده است. آقایان، به اینکه اسلام با سیاست جداست، این یک احکام عبادی است مابین خودش است و خدا، بروید توی مسجدتان و هرچه می خواهید دعا کنید، هرچه می خواهید قرآن بخوانید حکومتها هم به شما کار ندارند اما این اسلام نیست.»[18] آن بزرگ مرد تاریخ در اوج اختناق رژیم ستمشاهی یعنی سال ۵۲ می فرمایند:« وظیفه علمای اعلام و مبلغین است که جرائم اسرائیل را در مساجد و محافل دینی به مردم گوشزد کنند.» [19]آنچه از متن سخنان و پیامهای حضرت امام خمینی درباره نقش مهم و سرنوشت ساز مسجد در جامعه اسلامی بدست می آید تأکید و سفارش بر اهمیت مسجد و اجتماع در آن وحفظ مسجد در راستای حفظ اسلام و دور نشدن از اهداف آن است.

³خلاصه و نتیجه سخن :

       خلاصه و نتیجه سخن آنکه مسلمانان و حکومت اسلامی مکلفند دستورات و احکام دین را به بهترین وجه در تمامی ابعاد زندگی خود پیاده نمایند؛ و از سوی دیگر، باید مراقب باشند تا مبادا به بهانه های مختلف (مانند مقدس بودن مسجد) توطئه جدایی دین از سیاست در جامعه و مسجد اجرا شود؛ چرا که یکی از جلوه های پیاده شدن احکام دینی در زندگی مؤمنین، توجه و اهتمام به مسائل و مشکلات سیاسی جامعه و تلاش در جهت رسیدگی و برطرف ساختن آنهاست. و مسجد از بهترین و برترین مکانها برای هماهنگی این فعالیت هاست که با حضور و صفوف گسترده جماعت مؤمنین توأم است . پس در دنیای پیچیده امروزی، احیا، حفظ و توسعة جایگاه مسجد که می‌بایست در زمینه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و... دارای نقش مؤثر باشد، نیازمند تلاشی علمی و تخصصی است. در این راستا مسئولین محترم ذیربط  باید تمام همت خود را در جهت  تجهیز مادی و معنوی مساجد معطوف نمایند تا مساجد بتوانند با به‌کارگیری تمامی امکانات فناوری روز دنیا در مقابل تهدیدات دشمن همچون سنگری استوار و پابرجا باقی بمانند.و در مدیریت مساجد و انتخاب و انتصاب امام جماعت نهایت دقت بعمل آید. چون مدیریت و امامت مسجد مهم و این رسالت ویژه نوعی رهبری و پیشوایی است که لازمه آن این است که امام جماعت در حد خود واجد کمال، خصال، روحیات و عملکردهای پسندیده ای باشد که همان کمالات در سطح بالاتری برای رهبری صالح جامعه اسلامی مطرح می باشد. حضرت امام خمینی نیز با توجه به نقش مهم مسجد در ابعاد عبادی ـ سیاسی، نظامی و اجتماعی، وظیفه امام جماعت را بسیار گسترده تر از یک نماز جماعت می دانستند، و لزوم شایستگی و احراز شایستگی امام جماعت را مورد تأکید قرار می دادند و بر این مسئله تأکید داشته و می فرمودند:« استقامت هر مسجدی و اهل هر مسجد به عهده امام مسجد است. ...گوینده ها باید مستقیم باشند تا بتوانند مستقیم کنند. ائمه جماعات باید مستقیم باشند تا بتوانند مستقیم کنند دیگران را.»[20] بنابراین با توجه به نقش سیاسی، اجتماعی و نظامی مسجد، علاوه بر نقش عبادی آن، لازم است که ائمه جماعات مساجد، افرادی آگاه به زمان ، دانا، توانا و سخنور باشند.

 



[1] - برگرفته از سایت اندیشه دین

[2] - وسایل الشیعه، ج ۳، ص ۵۱۷    

[3] - من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص77

[4] - ترمذی دعوات، ج ۳، ص8

[5] - برگرفته از سایت ایرنا

[6] -صحیفه امام ج 20 ص  316

[7] - صحیفه امام، ج ۱۲، ص ۳۹۳

[8] - صحیفه امام، ج 2 ص 451

[9] - صحیفه امام، ج ۱۳، ص ۱۵

[10] -  ححیفه امام ، ج ۷، ص ۶۵

[11] - صحیفه امام، ج ۱۳، ص ۳۲۵

[12] -صحیفه امام ، ج ۱۲، ص ۳۹۳ و ۳۹۴

[13] - صحیفه امام ، ج ۱۰، ص ۱۶ و ۱۷

[14] - صحیفه امام ،ج ۱۳، ص ۲۱

[15] - صحیفه امام ،ج ۸، ص ۶۰

[16] - صحیفه امام ،ج ۱۳، ص ۱۹

[17] - صحیفه امام ،ج 4 ص 16

[18] - صحیفه امام ،ج 3 ص 227

[19] - صحیفه امام ، ج ۳، ص ۷

[20] - -صحیفه امام ، ج ۹ ، ص ۴۷۹


ابزار و قالب وبلاگ :: تم ویوز

لينك | نوشته شده در شنبه ۱۳ تیر ۱۳٩٤ساعت ٤:۱٧ ‎ق.ظ توسط کانون امام حسین(ع) نظرات ()