کانون فرهنگی هنری امام حسین (ع) مسجد کاج
به نام خدا،کانون فرهنگی هنری امام حسین (ع) مسجد حسینه کاج، در سال 1390 در روستای خورمیز سفلی، واقع در شهرستان مهریز تاسیس شد.هدف این وبلاگ ارسال مطالب فرهنگی هنری و گزارش عملکرد کانون می باشد.
کارگزاران اسلامی وشیوه مدیریت دراسلام

درحکومت اسلامی تمام مقامهاوپستهاومناصب ازامانتهای خاص اسلامی بوده که به صورت ودیعه دراختیار روسا ومدیران قرارمی گیردومی بایست آنرا ازافراط وتفریط حفظ نمود، و این سمتهای خاصی است که باید به آن احترام واین امانت را ازآسیبهای احتمالی پاسداری نمودوبه دستورات اسلام عمل کرد وتعبیرقرآن کریم در تلاش برای خیانت درامانت آن می باشدکه درسوره اسراء می فرمائید"خائن درحق دیگران وخویشان خود وبه جان خود خیانت می کند"یک کارگزار در نظام اسلامی مکلف می باشد حقوق تمام افرادی را که درمحدوده دولت اسلامی بسر می برندوتحت حمایت اسلام زندگی می کندوپیرو مقررات دینی می باشنداز به ضعف کشیدن آن دوری نمایندوحافظ آن باشند وخیانت درامانت هیچ کسی خواه مسلمان وخواه غیر مسلمان باشددوام نمی آورد.

در مملکت ودولت اسلامی همانطور که درقرآن کریم وروایات رسول خدا وائمه معصومین(ع)درباره اجرای عدالت تاکید گردیده است وقرآن مجید درآیه 24سوره الحدید می فرماید"لقد ارسلنا رسلنابالبینات وانزلنامعهم الکتاب والمیزان ولیقوم الناس بالقسط"(سوگند که ماباپیامبران خویش رابادلایل روشن فرستادیم وباآنها کتاب وترازوفرودآوردیم که میان مردم به عدالت قیام کنند)وحضرت علی (ع) "حکومت وزعامت رابه عنوان یک مقام وسمت دنیوی که اشباع کننده حس جاه طلبی بسر دارندبعنوان هدف وایده آل زندگی سخت تحقیر می کنندوآن را پشیزی نمی شمارداما حکومت در راه اصلی وواقعی آن یعنی بعنوان ابزاری برای اجرای عدالت واحقاق حق  وخدمت به جامعه رافوق العاده مقدس می شماردومانع دست یافتن حریف ورقیب فرصت طلب واستفاده جومی گرددوازشمشیرزدن برای حفظ ونگهداری ازدستبرد چپاول گران دریغ نمی ورزد".

وامام علی (ع) درخطبه 214 درنهج البلاغه می فرمائید"بزرگترین حقوق متقابل حق حکومت ورهبری به مردم وحق مردم به حکومت ورهبری می باشد."عدالت ودادگری به معنی آن اصولی دریک جامعه اسلامی مستلزم مدیریت درجامعه یکی ازخصوصیات بوده که بعنوان صفات ویژه وبرجسته مدیران نظام اسلامی بوده است ورعایت اصول اخلاقی لازم می باشد.

مهمترین تضعیف مدیران نظام اسلامی تعقل فکری ،فرزانگی عملی آنها بوده وبرترین صفات برای آنهانظام همان تحجر فکری ونابخردی آنهامی باشدواگر دربرنامه ریزی یاپیاده نمودن وظایف مدیران نظام اسلامی اصول عقلی رامراعات نکنندنظام حکومتی دوام نخواهدآوردزیرا که فرزانگی وعقل عامل برقراری هرنظام حکومتی است وهیچوقت مدیر عاقلی از قلمرو عقل وامانتداری خارج نمی گرددودروادیه تیره وتاریک وجهل وخیانت قدم نمی گذاردوعواملی که مدیر نظام اسلامی رامکلف به رعایت آن می کنندضرورت رعایت نظم می باشدکه این عامل سبب دوام آوردن نظام وحکومت می باشد.

مدیران اسلامی وظیفه بسیار بزرگی که برعهده داردکه عبارت است ازرعایت حال توده محروم وگروه ضعیف جامعه یعنی درعین حالی که هرمسئول مکلف است سمت ومقام خود را امانت الهی بداندمی بایست همگان را ازعدل واحسان خویش برخودارنمائیدوبه طبقه محروم عنایت بیشتری داشته باشدزیرا این طبقه ازامکانات اولیه زندگی هم محروم هستندومی بایست حقوق ازدست رفته آنهارا اززورمداران پس گرفت وبه صاحبان اصلی آن بازگردانده شود.یعنی به محرومان جامعه برگردد.وحضرت علی درفرمان به مالک اشتر "ماراموظف می کندکه برای محتاجان جلسه ای خاص وفرصت مناسب قرارداده ودرحضورهمه آنهابدون تشریفات ودرکمال سادگی وخوشرویی به پای صحبت آنان بنشینیم وبه سخن نیازمندان گوش فرا دهیم وبراین اساس اقدام لازم معمول داریم .


نویسنده: سیدناصرمیربلوکی

مدیریت ومدیریت اسلامی چیست

برخی مدیریت راعلمی مستقل دانسته  که مدیریت عبارت است تنظیم وهماهنگ نمودن وظایف گونا گون برای رسیدن به هدف ومنظور مشخص می باشد.وبعبارت دیگر مدیریت آن است که عمل آگاهانه به منظور رسیدن به اهداف ومقاصد مشخصی که از طریق همکاری منطقی گروههای انسانی واستفاده مطلوب ازامکانات موجودمی باشد.

سرپرستی وریاست بمعنی فن وعملی است که بامردم باتلفیق عملکرد مشترک باهمدیگر امور را انجام دهندوکار موقعی باشایستگی انجام می پذیردکه تمام کارمندان حتی شخص رئیس باتمایل ودر محیطی دوستانه با همدیگر اشترا ک مساعی داشته باشندولازمه ریاست درک وفهم وتوجه به اصولی بوده که زمینه روابط انسانی موجود رافراهم نمایندکه بیشتر به روابط درونی سازمان ناظر بوده ومدیران را اززیرستان متمایز نمی نمائیدورعایت موازین واصول ارزشی انسانی ملاک عمل می باشد.

ومدیریتی که زمینه پیشرفت ورشد انسان را به سوی الله فراهم نمائیدو مطابق باقرآن وسنت وسیره وروش رسول خدا(ص) وائمه معصومین (ع)وعلوم وفنون وتجارب بشری برای رسیدن به اهدافی  ازنظام دربعد گوناگون همانند یک محور ،مدار وقطب عمل نمائید مدیریت اسلامی نامیده می شود.

وازحدیث ثقلین "انی تارک فیکم الثقلین ،کتاب الله وعترتی" حاکی می باشد که رهبران اسلامی می بایست کتاب وسنت رابعنوان برنامه واساس کارخویش بپذیرندوبا اجرای اصول کتاب خدا وسنت حضرت محمد (ص) وائمه اطهار جامعه ایده آل اسلامی را ایجاد نمایند.

شرایط رهبران ومدیران درنظام حکومت اسلامی

دریک نظام اسلامی ضمن عمل به اعمال مدیریت اصولی وازمنابع دینی هم یاری وکمک گرفته می شودوبا کمک منابع دینی به مدیریت واداره نمودن حکومت پرداخته می شودو  یک مدیر نظام اسلامی می بایست دارای شرایط وصفاتی باشدکه برخی ازآنها را دراین مقاله به آن می پردازیم

الف) تعهدبه اسلام واخلاق اسلامی که مجموعه  خصوصیات  وصفات که تعیین کننده میزان پایداری ووفاداری مدیر اسلامی به اصول ومبانی واحکام اسلامی می باشد که عبارتنداز:

1- ایمان که یکی ازویژگیها بوده که از خصیصه اصلی مدیر اسلامی می باشدوسبب می شودکه حس وظیفه شنایی وتعهد به کار بالا برودوخودرا دربازخواست پروردگار می بیندواهداف واهمیت کار را درک نموده که بانیات اسلامی انجام دهدوبرای شناسایی ایمان مدیر تنهاایمان قلبی به پروردگارنمی تواند ملاک باشد بلکه با توجه آیه 136 سوره نساء  باید مدیران " به قیامت وکتاب آسمانی ونیزرسول و فرستاده خداوندونیز فرشتگان آسمانی وسایر پیامبران وکتابهای آسمانی درحقیقت ایمان داشته باشد".

2- پرهیز گاری وتقوی مدیرکه درلغت تقوی به معنی پرهیزگاری واطاعت ازحق ودوری جستن از غیر خدا می باشدودر قرآن کریم درآیه 35سوره مائده اوصاف متقین را چنین می فرمائید"یاایهاالذین آمنوااتقوالله وابتغواالیه الوسیله وجاهدوا فی سبیله لعلکم تفلحون"( ای مردم باایمان،تقوی پیشه کنیدوازراه تقوی وسیله واسباب رسیدن به هرسعادتی را طلب نمائید).تقوی اساسی ترین خصوصیت هرمدیراسلامی می باشدواصلی بوده که جامعیت وخصوصیت آن بیش ازصفات دیگر می باشدوتقوی نیروی بوده که سبب دوام وپایداری مدیریت اسلامی در فراز ونشیبها وسختی ها می شود.

3- اعتقاد به ولایت فقیه که پس از ایمان وتقوی ازشرایط مهم درتعهد مدیران اسلامی بوده که باید به ولایت فقیه وپیروی از دستورات وفرامین آن درتمام شئون کاری وزندگی اعتقاد داشته باشند قرآن مجید درآیه 9 سوره نساء می فرماید"اطیعوالله واطیعوالرسول واولی الامر منکم"(ای اهل ایمان ازخداوند، رسول وجانشینانش اطاعت کنید).

4- توکل به پروردگارکه توکل درلغت بمعنی کارخودرا به خدا حواله نمودن وبه امید پرورگاربودن می باشد. که این صفت مدیران اسلامی را مکلف می نمایدکه همه کارهارابه امید خداوبا قصد خدایی انجام دهندودرامور هیچوقت ازپروردگار غافل نشوند وامام علی (ع) دریکی ازدعاها درنهج البلاغه فرمودند"بارخدایاتوبادوستانت  ازهمه دوستان بیشتر دوستی که برای اصلاح کارکه به تو توکل می کندازآنها حاضرترهستی"

5- حیا واخلاق کریمه که یک مدیر اسلامی می بایست دارای اخلاق خوب وپسندیده بوده باشد که حضرت علی (ع)درنامه به مالک اشتر می فرمائید"کارگزاران را اززمره اربات تجربت وآزرم برگزین که ازخاندان صالح باشندوازپیشگامان دراسلام که این طایفه بسی کریمند وبه شرف وآبرو بسی شایسته وازآزمندی بسی دوروبه بصیرت بسی دوراندیش".

6- اجرای عدالت که عدالت بمعنی انصاف داشتن وقراردادن هرچیزبجای خود می باشدواجرای عدالت مسئله همشیگی ویکی ازدغدغه های خاطرامام علی(ع)درحکومت بوده است وهیچوقت ایشان خاطری ازاین بابت آسوده نداشتندودر فرمان به مالک اشتر"هرچیزی رابه جای خود بگذار"

7- امانت داری که می بایست مدیران اسلامی ازهرجهت بخاطر تعهد به اسلام ودلسوزی برای اجرایی احکام ربوبی امانت دار خوبی باشندودرحفظ ونگهداری بیت المال تلاش وکوشش داشته باشندقرآن کریم درآیه 55 سوره یوسف می فرمائید"ملک مصر گفت یوسف را نزدمن آریدکه اورا اززندان خلاص کنم وازخاصان خود گردانم .چون اورا ملاقات کرده وبااوهرگونه سخن به میان آورداورا بسیار خردمندولایق یافت به اوگفت که توامروز مقامت معلوم شد .نزدماامین وصاحب منزلتی خواهیدبودویوسف به ملک گفت دراینصورت مرابه خزینه داری مملکت وضبط دارایی کشورمنصوب کن که من درحفظ دارایی ومصارف آن دانا وبصیرهستم".

ب)اهلیت داشتن که بمعنی شایستگی وکاردانی می باشد واز اوصافی همچون علم ودانش مدیریت وتوانایی جسمی می باشد.که عبارت است از

1- تخصص وکاردانی که تخصص بمعنی مهارت داشتن درامور می باشدومیزان تسلط وآگاهی مدیر برکاررا می رساند وحضرت محمد(ص) می فرمایند"هرکس بدون آگاهی کاری راانجام دهدفساددرآن بیش ازاصلاح آن خواهدبود" بنابراین چناچه مدیری بدون آنکه جوانب ونحوه کار آشنایی داشته باشدمنصوب شودهرچه کوشش نمائیدبه مقصود نخواهدرسیدمگر اینکه به دانش آن آشنایی کامل داشته باشد.

2- قدرت وتوانای اداره کردن که مدیراسلامی می بایست ازلحاظ توانایی اداره کارها محوله رشید وباقدرت باشد.امام علی (ع) درخطبه 172 نهج البلاغه می فرماید"ای مردم سزاوارترین شخص به امرخلافت تواناترین مردم می باشدبرآن وداناترین آنانی می باشندکه درآن کاربرامر خداانجام گردد"پس مدیر اسلامی برای کسب اهلیت درامور می بایست قدرت وتوانایی اداره کردن راداشته باشد.

3- بینش وآگاهی (اسلامی،علمی وسیاسی) که منظور ازآگاهی اسلامی  درمورد کارکه اطلاع ازاحکام وفرامین الهی است .ومقصود ازآگاهی علمی داشتن مطالعات وتحصیلات علمی درزمینه رشته شغل مورد نظر می باشد.وبینش سیاسی مدیر اسلامی همان اشراف وتسلط به جریانات  سیاسی که درحوزه مدیریت ودرجامعه رخ می دهدباشند.

4- توانایی جسمی که قرآن درآیه 26 سوره قصص اززبان دخترشعیب می فرماید"پدرمن اورا استخدام نما،بی تردیدبهترین کسی است که می توانی اورا به خدمت بگماری واستخدام کنی کسی است که نیرومند وامین باشد".

ج) اعتمادکه مقصودازآن بعنوان یک صفات برای مدیراسلامی مورد اطمینان بودن است که درلغت بمعنی اعتمادکردن ومورداعتماد می باشدکه ازشروط اساسی مدیران اسلامی است چون بسیاری ازوقایع که دامنگیر حکومتها می شودناشی ازافرادی می باشدکه بدون وثاقت عهده دارانجام وظایف مهم اجتماعی شد ه اند.امام باقر دراین باره می فرمایند"مبادا به آنچه خاطر جمع نیستی اعتمادکنی ".

خصوصیاتی دیگری که می بایست مدیریت اسلامی داشته باشدتا بتواند حکومت وجامعه را اداره نمائید عبارتند از:

1- قاطعیت : مدیران نمی بایست درامور ازخود کاستی وتعلل نشان داده وشک به خود راه دهندوهرمدیری که قاطعیت نداشته باشددرانجام امورواهداف الهی وانسانی موفقیتی نخواهدداشت.

2- پیشگامی درکارها : ازآنجایی که مدیران همشیه درمعرض دیدوداوری دیگران می باشندونیز ازاعمال ورفتار دیگران که انتظاردارندباید الگووسرمشق باشندوبرای زیردستان سر مشق والگو گردند.

3- داشتن جاذبه ودافعه : مدیران شایسته نظام اسلامی هیچوقت دربرخوردهاوهمکاریهای اجتماعی باخاصیت جذبه وکشش درموردافراد ویاحالت دفع کنندگی وطرد آنها بسنده نمی نمایندودرشیوه مناسبات خودرا درجاذبه ای نیرومندودافعه برحسب ضروریات دین اسلا م استفاده نمایند.

4- داشتن هیبت: ازآنجا که سبکسری سبب لطمه به حیثت اخلاقی وموقعیت اجتماعی هرمدیر می شود لازم می باشدکه مدیران وقاروسنگینی خودرا درکارها حفظ نمایند.

5- گشاده رویی : مدیراسلامی می بایست از روش طاغوتیان دوری بگزیدن ولازم می باشد که دربرخورد بازیردستان همواره گشاده روباشد وجوری رفتار نمائیدکه وجودش سبب ایجاد ناراحتی ودلتنگی برای دیگران نباشد.

6- صبحت نمودن بازبا ن عامه : صفت مدیراسلام آن بوده که مانند یک رهبر واندیشمنداسلامی هیچوقت حرف خودرا درپرده ای ازابهام بیان ننماید ودربیان مطالب بازبا روشن وقابل فهم برای اقشار گوناگون سخن گوید.

7- دوراندیش بودن : از صفات یک مدیر درنظام اسلامی می باشد که یک مدیر موفق درهراموری سرانجام آنرا درنظرگرفته وبی تامل به پایان آن دست نزند.

8- دارا بودن اعتماد به نفس: مدیرانی که درامور بزرگ خورا ببازندهیچ موقع موفق به انجام کار مهم نخواهندشد بنابراین یک صفات مدیراسلامی ابراز شهامت واعتمادبه نفس در برخورد بامسایل  وکارهایی بزرگ می باشد.

9- داشتن سرعت عمل: یک مدیر اسلامی نمی بایست درامور تعجیل نمائیدوکاستی نباید باشدتا دچار تعلل نگرددوتاسرحدامکان هرکاری رادرمورد مقرر انجام دهد.

10- دارا بودن حوصله درکار: ازوسیله موفقیت وقبول شایستگی مدیر درنظام اسلامی آن می باشدکه وی همراه باسرعت عمل در اموری که برعهده داردکه با حوصله به انجام امور مبادرت ورزیده تاموجبات خستگی وبی رمقی خود وهمکاران رافراهم ننمائید.

11- حس مسئولیت ووظیفه شناسی : یک مدیر اسلامی می بایست دارای حس مسئولیت باشدووظایفی را که برعهده می گیردبرانجام آن مکلف می باشدکه آنرا انجام دهدواگر وقت خودرا به انجام فعالیت فرعی امور بگذارند هیچ وقت قادر به انجام درست وظایف واداره امور تحت سرپرستی نخواهد بود.

12- داشتن نظم و انضباط درکارها: صفت هرمدیراسلامی رعایت نظم وترتیب وسروسامان دادن به امور است وازبهم ریختگی وازهم پاشیدگی امور پرهیز گرددودراعمال ورفتار می باید مدیران نظم داشته باشندتابرای زیردستان الگو قراربگیرند.

13- دارابودن غریزه ابداع وابتکار درامور: ازاعمال شیوه های یک نواخت برنامه ریزیها که از ابتکار جدید جلوگیری می نمائیدومدیراسلامی نمی بایست که درحوزه تحت سرپرستی خودبرروش ثابت ویکنواخت اکتفا نمائید وازخود قوه قدرت وخلاقیت بروزندهد ولی طرحها وروشهای نوبه جریان امور سرعت می بخشد.

14- داشتن سعه صدر: که این یک صفتی است که بمعنی گشادگی سینه،همت عالی،بلندنظری وگشاده دستی می باشدکه ازخصوصیت والایی مدیر می باشدکه سبب می شود که درانجام فعالیت وروند برنامه ریزی ها ،برخورد ضعیف وکم اعتبار را ازخود دور نمائید قرآن مجید درسوره انشراح شرح صدر وبلندهمتی را ازصفات ارزنده پیامبر اسلام عنوان می کند وامام علی(ع) می فرمایند"وسیله ریاست سعه صدراست".

که این خصوصیات مدیران مومن وبلند نظر وژرف اندیش ازویژگیهای اصلی محسوب می گرددوازمهمترین صفات مدیران اسلامی بوده که هرمدیری باید واجد شرایط آن باشدوآن رامی توان بمعنای واقعی درنظام مدیریت اسلامی پذیرفت وازاو بعنوان مدیری شاخص ومومن درنظام اسلامی بهره گرفت ومی توان ازاین مقاله نتیجه گرفت که مدیرانی که درحوزه حکومت اسلامی می باشند می بایست که دستورات وفرامین واحکام پروردگار رااجرا وبه سیره پیامبر اسلام وائمه معصومین (ع) عمل نمایندودارای ایمان وتقوی بوده تابتواند درنظام بادرایت وآگاهی کامل به امور به انجام وظیفه بپردازندوباجدیت اموررااداره کنند تاکارکنان مدیر راسرمشق والگو خوددرکارها قراردهند.

فهرست منابع

1- مطهری مرتضی :سیری درنهج البلاغه ،قم، انتشارات صدرا،1376.

2- مدیریت اسلامی ،تعریف مدیریت وشرایط واوصاف مدیر، مرکز مطالعات وپژوهشهای اداری،نشریه شماره یک، مهرماه 1363.

3- نظام گزین کارگزاران دولت ازدیدگاه مبانی ارزشی اسلام ، مرکز مطالعات وپژوهشهای اداری،نشریه شماره 20، دیماه 1364.

4- مرادی،غلامرضا :بررسی شیوه های عمومی مدیریت وتبیین نظام مدیریت اسلامی ،رشت،انتشارات رشت،1375


ابزار و قالب وبلاگ :: تم ویوز

لينك | نوشته شده در سه‌شنبه ٥ آذر ۱۳٩٢ساعت ٤:٠٠ ‎ب.ظ توسط کانون امام حسین(ع) نظرات ()