کانون فرهنگی هنری امام حسین (ع) مسجد کاج
به نام خدا،کانون فرهنگی هنری امام حسین (ع) مسجد حسینه کاج، در سال 1390 در روستای خورمیز سفلی، واقع در شهرستان مهریز تاسیس شد.هدف این وبلاگ ارسال مطالب فرهنگی هنری و گزارش عملکرد کانون می باشد.
سالروز ملی شدن نفت مبارکباد

رهبر مذهبی نهضت
آیت اللّه کاشانی، رهبر مذهبی نهضت ملی شدن نفت در ایران بود که رهبری مردم معترض بر علیه قرار داد ننگین نفت را بر عهده داشت.
آیت الله سیدابوالقاسم کاشانی در سال 1301ق در تهران متولد شد و در 16 سالگی در معیّت پدر به عراق عزیمت کرد، و نزد مراجع علمی نجف به تحصیل علوم دینی پرداخت. در 25 سالگی به درجه اجتهاد رسید. وی به صحنه مبارزه با استبداد و استعمار وارد شد و تا سال 1920 یکی از عوامل اصلی مبارزات علیه انگلیس به شمار می آمد و همگان را با فتوا و... به جهاد علیه انگلیس تشویق می کرد. کاشانی دورانی را در اسارت انگلیسی ها مورد شکنجه جسمی قرار گرفت. سپس به روس ها که در رشت بودند تحویل داده شد. سپس در شهریور 1324 وارد تهران گردید و مورد استقبال پرشور و بی نظیر مردم قرار گرفت در تهران پس از انتشار خبر به مجلس بردن قرارداد نفتی با بیگانگان، به مخالفت برخاسته و مردم را بر علیه این تجاوز آشکار آگاه ساخت.


رهبر غیر مذهبی
در کنار رهبران دینی مردمی، گروه های غیرمذهبی و روشنفکران غرب گرا که نمی توانستند رهبری روحانیت را پذیر باشند، در پی رهبری غیرمذهبی بودند که حضور دکتر محمد مصدق این خواسته شان را برآورده ساخت و مصدق رهبری این عده را برعهده گرفت. این دو رهبر (کاشانی و مصدق) گرچه به ضرورت زمان با یکدیگر متحد شده بودند اما با یکدیگر همسانی و هماهنگی نداشتند و در برخی موارد حتی دارای تضاد جدی بودند.

اولین جرقه های ملی شدن نفت
آیت اللّه کاشانی، برای جلوگیری از تصویب قرار داد نفت در مجلس اعلامیه ای خطاب به ملت ایران درباره ملی کردن صنعت نفت صادر کرد. پس از انتشار این اعلامیه اجتماع بزرگی در مسجد شاه (سابق) برگزار گردید و سخنرانان راجع به ابطال قرارداد نفت به سخنرانی پرداختند و خواستار ملی شدن صنعت نفت گردیدند. آیت اللّه کاشانی در اعلامیه خود گفت:«ملی شدن صنعت نفت تنها چاره بیچارگی های ماست، زیرا بدین وسیله ثروت بیکرانی که خداوند تبارک و تعالی به ملت ایران عطا فرموده از دست دشمنان بشر که مقصدی جز منفعت طلبی و مکیدن خون ملل ضعیف ندارند، بیرون آمده به صاحبان حقیقی و مستحق آن می رسد... در اینجا بیان می کنم تا به نام سعادت ملت ایران و به منظور کمک به تأمین صلح جهانی همه افراد مملکت بخواهند که صنعت نفت ایران در مناطق کشور بدون استثناء ملی اعلام شود...».

ترور رزم آر
رزم آرا (نخست وزیر وقت) با گستاخی تمام و بی اعتنایی به خواست ملت، همچنان روی تصویب قرارداد الحاقی نفت پافشاری می کرد و در پاسخ به کمیسیون نفت در 12 اسفند 1329 گفت: «... اگر زیاد پافشاری کنند مسجد را بر سر کاشانی و مجلس را بر سر مصدق خراب خواهم کرد». رزم آرا در 16 اسفند 1329 هدف گلوله های آتشین خلیل طهماسبی که فریاد می زد «مرده باد شرکت نفت»، قرار گرفت و از پای درآمد. آیت اللّه کاشانی ترور رزم آرا را ضربه ای بر پیکر استعمار برشمرد. همزمان با تشییع جنازه رزم آرا، به دستور آیت الله کاشانی تظاهراتی ملی و همگانی در خیابان های تهران برگزار گردید. شاه از طریق سرلشکر ضرابی برای آیت اللّه کاشانی پیام فرستاد تا جلوی عملکرد فدائیان اسلام و تظاهرات را بگیرد؛ اما کاشانی نپذیرفت. سرانجام تظاهرات صد هزار نفری در تهران به راه افتاد و راه را برای تصویب ملی شدن نفت هموار نمود.

ملی شدن صنعت نفت
پس از قتل رزم آرا و نخست وزیری خلیل فهیمی؛ دیگر هیچ یک از نمایندگان وابسته انگلیس نتوانستند در مقابل ملی شدن صنعت نفت که خواسته مردم بود، از خود مقاومت نشان دهند. از این رو کمیسیون نفت جهت تصویب به مجلس تقدیم گردید. گزارش کمیسیون در 24 اسفند 1329 به تصویب مجلس شورا، و در 29 اسفند به تصویب مجلس سنا رسید. همچنین در مجلس در 29 اسفند 1329، گزارش پیشنهادی کمیسیون نفت را به این شرح به تصویب رساند:
«به نام سعادت ملت ایران و به منظور تأمین صلح جهان (ما)، به امضاکنندگان ذیل پیشنهاد می نماییم که صنعت نفت ایران در تمام مناطق کشور بدون استثناء ملی شود؛ یعنی تمام عملیات اکتشاف، استخراج و بهره برداری در دست دولت قرار گیرد». بدین ترتیب نفت ایران به خواست ملت ایران ملی گردید.

انگلیس و واکنش به ملی شدن نفت ایران
انگلیس که از به غارت بردن نفت و پرداخت بهای ناچیز برای آن به ایران سود کلانی می برد، در مقابل ملی شدن نفت از ابتدا تا حتی پس از تصویب آن، دست از مخالفت برنداشت. ولی با مقاومت مردم ایران، استعمار گامی به عقب نهاد و سه پیشنهاد به ایران داد:
1. با تشکیل شرکتی جدید، درآمد نفتی ایران به صورت مساوی بین دولت ایران و شرکت سابق انگلیسی تقسیم گردد.
2. پخش نفت در داخل ایران به یک شرکت تمام ایرانی واگذار شود.
3. کارمندان ایرانی جای کارمندان خارجی را برابر مقرراتی بگیرند. انگلیس سپس در روز 7 اردیبهشت به ملی شدن نفت در دادگاه لاهه شکایت نمود و حتی با ارسال رزم ناوهای خود به آب های مجاور ایران تهدید به حمله نمود. این تهدیدات با وجود موقعیت ایران و طرح مسئله جهاد مسلمین مؤثر واقع نشد. سپس انگلیس، آمریکا را واسطه قرارداد و با دولت بعدی که دولت مصدق بود به مذاکراتی پرداختند؛ ولی ملت ایران با وحدت خود اولین گام را که ملی شدن صنعت نفت بود برداشته بود تا کشور را از چنگال غارت بیگانگان در امان بدارد.

آمریکا و ملی شدن نفت
آمریکا برای شکستن انحصار انگلیس تا سال 1331 از ملی شدن نفت ایران و دولت مصدق حمایت کرد، ولی با عمق گیری این نهضت به دلیل هراس از سلطه کمونیسم شوروی در ایران، از انگلیس حمایت و با آنان به توافق رسید. حاصل این توافق کودتای 28 مرداد و سرنگونی دولت مصدق و انعقاد قرارداد کنسرسیوم بود.

ائتلاف شرکت ها و دولت ها علیه ملی شدن نفت ایران
در زمان ملی شدن نفت ایران در حدود نصف (51 درصد) تولید نفت خلیج فارس متعلق به شرکت نفت انگلیس بود و شرکت های دیگر که در این ناحیه فعالیت می کردند، از نصف دیگر نفت تولیدی بهره می بردند. این شرکت ها مایل به ملی کردن نفت نبودند؛ زیرا ممکن بود که این جنبش ملی کردن، همه گیر شود و آنان از سود سرشار خود محروم شوند. از این رو، به منظور جلوگیری از ملی شدن نفت، و برای حمایت از شرکت نفت انگلیس و ایران به دولت آمریکا فشار آوردند. دولت آمریکا نیز در برابر این فشار تسلیم شد و برای شرکت های نفتی آمریکایی مصونیت قضایی اعلام کرد. این امر در واقع مجازات آمریکا و انگلیس برای تنبیه ایران در قبال ملی شدن نفت بود تا دیگر هیچ کشوری جرئت ملی کردن نفت خود را نداشته باشد. ملی شدن نفت موجب متحد شدن شرکت های نفتی (کارتل نفت) دولت بریتانیا، آمریکا و سایر کشورهای غربی که منافع مالی و تجاری شان به خطر می افتاد، گردید.

نقش علما و روحانیت در ملی شدن نفت
نقش علما و روحانیت در پیروزی و توفیق نهضت ملی شدن نفت، غیرقابل انکار بوده است. آیت الله کاشانی که خود سال ها با استعمار انگلیس جنگیده بود؛ با قرار گرفتن در جلوی صف مبارزه، پیروزی نهضت را موجب گردید. مذهبی بودن جامعه و توده مردم ایران موجب پر شدن شکاف میان ملی گرایان و مردم گردید و روحانیت همچون پل ارتباطی بین این دو قشر به ایفای نقش پرداخت. روی کار آمدن رزم آرا هم نتوانست خللی در اراده این ملت به وجود آورد و نفت ایران در 29 اسفند 1329 ملی اعلام شد. در واقع آیت اللّه کاشانی به حرکت نهضت مشروعیتی دینی ـ مردمی بخشید و مقتدرانه آن را به سوی پیروزی پیش برد. علاوه بر آیت اللّه کاشانی روحانیونی چون آیت اللّه فیروزآبادی، آیت اللّه زنجانی، و آیت اللّه محلاتی و... از جنبش حمایت می کردند. آیت اللّه بروجردی با مسایل سیاسی محتاطانه برخورد می کرد و به دسیسه و رقابت های قدرت های بزرگ توجه داشت و همواره از آیت اللّه کاشانی حمایت می کرد.
منبع: پایگاه حوزه


ابزار و قالب وبلاگ :: تم ویوز

لينك | نوشته شده در دوشنبه ٢۸ اسفند ۱۳٩۱ساعت ۱۱:٢٢ ‎ب.ظ توسط کانون امام حسین(ع) نظرات ()